Składanie fałszywych zeznań to inaczej krzywoprzysięstwo. Jest to jedno z przestępstw przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Jest to również występek, to znaczy przestępstwo o mniejszej wadze niż zbrodnia. Zgodnie z art. 233 kodeksu karnego czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności do trzech lat. Nie zawsze  podanie nieprawdziwych informacji jest równoznaczne z krzywoprzysięstwem. W art. 233 kodeksu karnego zostały opisane znamiona tego występku. To znaczy warunki, które muszą zostać spełnione, aby konkretny czyn został zakwalifikowany jako krzywoprzysięstwo. Ten czyn polega nie tylko na zeznaniu nieprawdy, ale również na zatajeniu prawdy. Poza tym chodzi tutaj o informacje, które są podawane albo zatajone tylko w czasie składania zeznań służących za dowód w postępowaniu sądowym albo w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Mówiąc o postępowaniu sądowym mowa tutaj o (karnym, cywilnym, albo przed sądem administracyjnym, a o innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, na przykład podatkowym lub dyscyplinarnym.

Fałszywa opinia biegłego

Za krzywoprzysięstwo może być uznana również przedstawienie przez biegłego, rzeczoznawcę lub tłumacza, fałszywej opinii albo tłumaczenia, które mogą być dowodem w postępowaniu sądowym. Również złożenie nieprawdziwego oświadczenia, gdy przepis jakiejś ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Kiedy krzywoprzysięstwo nie jest karane?

Żeby można było mówić o odpowiedzialności karnej za krzywoprzysięstwo, niezbędne jest spełnienie określonych warunków. Chodzi o to, że osoba, która przyjmuje zeznanie i działa w zakresie swoich uprawnień, musi uprzedzić zeznającego o fakcie, że podanie fałszywych informacji jest uznawane za przestępstwo i grozi za nie kara albo odebrać od zeznającego przyrzeczenie. Jeżeli ktoś nie został uprzedzony o odpowiedzialności za fałszywe zeznania lub nie złożył wspomnianego przyrzeczenia, to nie będzie mógł podlegać karze. Ukarana nie zostanie również osoba, która nie ma prawa do odmowy składania zeznań  albo odpowiedzi na pytania,  lecz nie wie ona i tym i składa fałszywe zeznanie ze strachy przed odpowiedzialnością karną, która grozi jej samej albo jej najbliższym osobom.

Naprawdę nie jest warto kłamać

Według przepisów kodeksu postępowania karnego prawo odmowy zeznań ma miejsce w dwóch sytuacjach. Może z niego skorzystać świadek, który w innej toczącej się sprawie został oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem (art. 182 § 3 k.p.k.). Poza tym, prawo do odmowy zeznań ma świadek, które jest dla oskarżonego osobą najbliższą (art. 182 § 1 k.p.k.). Zgodnie z kodeksem do tej grupy zalicza się: małżonka, wstępnych (rodziców, dziadków), zstępnych (dziecko, wnuka), rodzeństwo, powinowatych w tej samej linii lub stopniu (teściów, rodzeństwo małżonka), osobę przysposobioną oraz jej małżonka, a także osobę pozostającą we wspólnym pożyciu, czyli konkubenta. Trzeba pamiętać również o tym, że prawo do odmowy zeznań trwa pomimo zakończenia się małżeństwa albo przysposobienia. Jednak nie odnosi się do konkubinatu. Prawo do odmowy składania zeznań nie jest ograniczone przez czas, lecz chwila, w której świadek chce z niego skorzystać wiąże się z pewnymi konsekwencjami procesowymi. Gdy najpóźniej przed rozpoczęciem pierwszego zeznania świadek oświadczy, że chce skorzystać z tego prawa, to nawet poprzednio złożone zeznania nie mogą stanowić dowodu w sprawie ani być odtwarzane. Należy jeszcze pamiętać o art. 183 § 1 k.p.k., który stanowi, że: ,, Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.”

Kiedy wymierzana jest niższa kara za fałszywe zeznania?

Osoba, która popełniła krzywoprzysięstwo może czasami mieć nadzieję na nadzwyczajne złagodzenie kary pozbawienia wolności. Sąd może w pewnych przypadkach również odstąpić od jej wymierzenia. Zgodnie z art. 233 § 5: ,, Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli: 1) fałszywe zeznanie, opinia, ekspertyza lub tłumaczenie dotyczy okoliczności  niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, 2) sprawca  dobrowolnie  sprostuje  fałszywe  zeznanie,  opinię,  ekspertyzę  lub tłumaczenie,  zanim  nastąpi,  chociażby  nieprawomocne,  rozstrzygnięcie sprawy.”