W obecnie obowiązujących przepisach kodeksu karnego często można spotkać pojęcie uszczerbku na zdrowiu. Stopień uszczerbku, którego doznał pokrzywdzony, jest decydujący jeżeli chodzi o kwalifikację prawną zachowania sprawcy oraz wysokość grożącej mu kary.

Kara surowsza lub łagodniejsza

Od stopnia uszczerbku na zdrowiu może zależeć surowsza albo łagodniejsza odpowiedzialność sprawcy. Uszczerbki na zdrowiu zostały opisane w kodeksie karnym w art. 156 k.k. i 157 k.k. Często wystąpienie konkretnego stopnia uszczerbku na zdrowiu jest koniecznym warunkiem do uznania zachowania sprawcy za przestępstwo, na przykład przestępstwo spowodowania wypadku w komunikacji. Poniżej kilka słów na temat tego, w jaki sposób rozpoznać, z którym rodzajem uszczerbku na zdrowiu się spotykamy, w danej sytuacji.

Jaki rodzaj uszczerbku na zdrowiu niesie za sobą odpowiedzialność sprawcy?

Najważniejszymi przepisami dotyczącymi stopnia uszczerbku na zdrowiu są art. 156 i 157 k.k. Zgodnie z w art. 157 § 2 k.k. : ,, Kto  powoduje  naruszenie  czynności  narządu  ciała  lub  rozstrój  zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.” Tak w przepisach został określony lekki uszczerbek na zdrowiu.

Średni uszczerbek na zdrowiu

Średni uszczerbek na zdrowiu opisany został w opisany art. 157 § 1 k.k. w ten sposób:,, Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art.156 § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.” Chodzi tutaj o wszystkie te sytuacje, gdy powrót do zdrowiu u pokrzywdzonego będzie trwał dłużej niż tydzień. Czasami za taki uszczerbek można uznać na przykład złamany nos, w wyniku uderzenia przez sprawcę.

Ciężki uszczerbek na zdrowiu

Ciężki uszczerbek na zdrowiu został opisany w art. 156 § 1 k.k.: ,, Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: 1) pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, 2) innego  ciężkiego  kalectwa,  ciężkiej  choroby  nieuleczalnej  lub  długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej  trwałej  niezdolności  do  pracy  w zawodzie  lub  trwałego,  istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.”

Czy powyższy przepis jest precyzyjnie sformułowany?

Chociaż po pierwszym przeczytaniu ten przepis nie budzi większych wątpliwości, ale po głębszym zastanowieniu już niestety tak. W praktyce bardzo trudno jest rozróżnić, czy zachowanie sprawcy, spełnia znamiona przestępstwa opisanego w art. 157 § 2, to znaczy spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu albo też było tylko zwykłym naruszeniem nietykalności cielesnej.

Podobne efekty działania sprawcy

W obu sytuacjach skutki działania sprawcy są prawie identyczne, na przykład powstanie zasinienia albo otarć naskórka. Ciężko jest wyznaczyć dokładną granicę, która umożliwiałaby ocenienie czy konkretny siniak pod okiem stanowi tylko lekki uszczerbek na zdrowiu. Najważniejsza w sprawie będzie zawsze opinia biegłego z dziedziny medycyny sądowej.

Wina umyślna i nieumyślna

Warto jeszcze przy różnych rodzajach uszczerbków na zdrowiu wspomnieć o winie umyślnej i nieumyślnej przy ich popełnianiu. Z art. 156 § 1 k.k. wynika, że kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. Natomiast, jeżeli sprawca działa nieumyślnie, to podlega w tym przypadku tylko karze pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast jeżeli następstwem spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu była śmierć człowieka, to sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 5, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności. (art. 156 § 3 k.k.). Natomiast sprawca, który spowoduje średni uszczerbek na zdrowiu podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli sprawca spowoduje lekki uszczerbek na zdrowiu, to podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Gdy sprawca spowoduje lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu nieumyślnie, to podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.