Aby zostać podejrzanym, to znaczy stroną postępowania przygotowawczego potrzebne jest wydanie przez prokuratora postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Bardzo często prokurator odczytuje to postanowienie, a w dalszej kolejności daje je do wglądu podejrzanemu oraz jego obrońcy.

Co dzieje się dalej?

Gdy podejrzany zapozna się już z treścią postanowienia, to musi własnoręcznym podpisem potwierdzić datę przedstawienia mu postanowienia. Później prokurator ma obowiązek poinformować podejrzanego, że ma on prawo do domagania się  sporządzenia pisemnego uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Podejrzany może zgłosić takie żądanie aż do momentu, gdy zostanie powiadomiony, że może zapoznać się ze wszystkimi aktami sprawy. Wtedy nie ma już konieczności pisania uzasadnienia przez prokuratora, ponieważ podejrzany przez zapoznania się z aktami sprawy może samodzielnie dowiedzieć się, jakie są podstawy przedstawionych mu zarzutów.

Jeszcze dwa słowa na temat uzasadnienia postanowienia

Trzeba pamiętać o tym, że ze względu na taktykę postępowania uzasadnienie przygotowane przez prokuratora będzie z reguły bardzo ogólne, bo podając zbyt dużo detali, prokurator jednocześnie mógłby ujawnić okoliczności,  których podejrzany na początkowym etapie śledztwa nie może wiedzieć. W dalszej kolejności prokurator przekazuje podejrzanemu pouczenie o prawach i obowiązkach. Podejrzany oczywiście może się zapoznać z jego treścią. Podejrzany ma obowiązek również własnoręcznie podpisać takie pouczenie.

Jak przebiega przesłuchanie podejrzanego?

Następnie prokurator zajmuje się sporządzeniem protokoły przesłuchania podejrzanego. Pyta go o wiele szczegółowych informacji na jego temat, w tym o: miejsce pracy, osiągane dochody, stan cywilny, ilość dzieci oraz ilość osób pozostających na utrzymaniu podejrzanego,  stan zdrowia, w tym przebyte choroby psychiczne, leczenie odwykowe oraz     posiadany majątek. Gdy prokurator zgromadzi już te wszystkie informacje, to pyta podejrzanego, czy zrozumiał treść okazanego mu postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Gdy podejrzany potwierdzi, to prokurator pyta, czy podejrzany przyznaje się do zarzuconego mu czynu.

Jakie prawa ma w tej sytuacji podejrzany?

Podejrzany może wtedy odpowiedzieć właściwie w każdy sposób. W związku z tym może: przyznać się do całości zarzutów, przyznać się do części zarzutów, nie przyznać się w ogóle do zarzutów, albo odmówić odpowiedzi na to pytanie. Może również nie odpowiadać na pytania prokuratora i udzielić odpowiedzi tylko na pytania swojego adwokata. Jak widać możliwości jest bardzo wiele. Gdy prokurator uzyska już informację od podejrzanego, jakie jest jego stanowisko w kwestii przyznania się do winy, to ma on obowiązek ponownie pouczyć podejrzanego o prawie do składania wyjaśnień lub odmowy ich udzielania i o prawie do udzielania lub odmowy udzielania odpowiedzi na pytania, które padną w trakcie przesłuchania. Dalszy przebieg przesłuchania jest zależny od stanowiska podejrzanego. Gdy odmówi on składania wyjaśnień oraz udzielania odpowiedzi na pytania, to przesłuchanie kończy się podpisaniem przez niego oraz jego obrońcę protokołu przesłuchania.

Jakie są etapy przesłuchania?

Jeżeli jednak podejrzany wyrazi chęć złożenia wyjaśnień, to dalsze przesłuchanie, będzie się składało z dwóch etapów: etapu wyjaśnień spontanicznych (wtedy podejrzany ma prawo do swobodnej wypowiedzi, o ile odnosi się ona do przedstawionego mu zarzutu), etapu pytań (zadają je prokurator i obrońca podejrzanego). Podejrzany ma prawo w każdym momencie przesłuchania oświadczyć, że odmawia dalszych wyjaśnień i udzielania odpowiedzi na pytania.

Zakończenie przesłuchania podejrzanego

Gdy prokurator już wyczerpie temat przesłuchania, to przekazuje podejrzanemu i jego obrońcy protokół do odczytania. Podejrzany oraz jego obrońca mają prawo do składania wniosków o sprostowanie protokołu. Jeżeli nie będzie takich wniosków, to protokół zostaje podpisany przez wszystkie obecnie przy przesłuchaniu osoby. Przesłuchany pod swoimi wyjaśnieniami umieszcza dopisek, że treść wyjaśnień jest zgodna z jego słowami.