30Prawo karne jest zbiorem przepisów, które dokładnie określają czyny zabronione, jak również konsekwencje ich popełnienia przez obywatela. Prawo karne cechuje się równością, co znaczy, że wszyscy są wobec niego tak samo traktowani.

Podział prawa karnego

Prawo karne można podzielić na kilka sposobów, zgodnie z kryteriami przedmiotu, zasadami stosowania oraz wagą zabronionych czynów.

Pod względem kryterium przedmiotu, można wyróżnić:

  1. prawo karne materialne– jest to najważniejszy dział prawa karnego. Znajdują się w nim wszystkie czyny zabronione, zasady postępowania, kary kryminalne, które są skutkiem popełnienia danego czynu,
  2. prawo karne procesowe- to przepisy prawne, które określają postępowanie w odniesieniu do popełnienia czynu zabronionego. Najprościej mówiąc, prawo karne procesowe, odnosi się do metodologii procesu karnego,
  3. prawo karne wykonawcze– określa metodologię, wymierzania kary, gdy już dojdzie do popełnienia czynu zabronionego,

Natomiast z uwagi na zasady zastosowania prawa karnego, można je podzielić na:

  1. prawo karne powszechne– szczegółowo opisuje wszystkie normy, do przestrzegania których są zobowiązani obywatele w każdej sferze swojego życia,
  2. prawo karne indywidualne– w jego zakres wchodzą wszystkie normy, które dotyczą egzekwowania interesów (przykładowo- prawo karne skarbowe), jak również odpowiedzialności wymienionej, dokładnie zdefiniowanej grupy osób. Do tego działu prawa karnego, można zaliczyć między innymi prawo karne wojskowe.

Prawo karne można jeszcze podzielić, biorąc pod uwagę popełnione czyny zabronione:

  1. prawo karne wykroczeń– ten dział prawa karnego odnosi się do wszystkich wykroczeń, to znaczy czynów zabronionych, które mają niewielką szkodliwość, przykładowo wykroczenia drogowe,
  2. prawo karne sensu stricto– odnosi się do wszystkich popełnionych czynów zabronionych, które mają dużo większą szkodliwość społeczną.

Jakie są źródła prawa karnego?

W Polsce do źródeł prawa karnego należy zaliczyć przede wszystkim ustawy. Najważniejsze z nich to kodeksy, czyli: Kodeks Karny, Kodeks Karny Wykonawczy i Kodeks Postępowania Karnego.

Jakie funkcje ma prawo karne w Polsce?

Jest ich kilka. Poniżej wymienimy wszystkie po kolei.

  1. Funkcja sprawiedliwości- jej zadaniem jest wyeliminowanie negatywnych zjawisk, które pojawiły się w społeczeństwie albo w jakiejś grupie, w wyniku popełnienia konkretnego czynu zabronionego.
  2. Funkcja ochronna- jej zadaniem jest ochrona interesów podmiotów wyodrębnionych w przepisach prawnych albo poszczególnych osób, które zostały wymienione w regulacjach prawnych.
  3. Funkcja gwarancyjna- jej celem jest zagwarantowanie jednostce ochrony przez władzę, która z różnych powodów chciałaby nadużywać opisywanej funkcji ochronnej.
  4. Funkcja kompensacyjne- polega ona na podejmowaniu działań w celu naprawienia zła w możliwym zakresie. Odbiorcą tej funkcji jest osoba, której wyrządzono krzywdę w związku z popełnionym czynem zabronionym.
  5. Funkcja prewencyjna- odnosi się ona do zapobiegania występowania czynów zabronionych, z uwagi na ryzyko poniesienia konsekwencji za określony czyn. Ta funkcja prawa karnego jest najważniejsza, ze względu na zmierzanie do minimalizacji działań o charakterze patologicznym.

Najważniejsze pojęcia z zakresu prawa karnego

Na koniec warto jeszcze wspomnieć podstawowych pojęciach prawa karnego, bez znajomości których naprawdę bardzo ciężko jest się poruszać w tej dziedzinie. Zacznijmy od kary. Jest to działanie, które godzi w mienie, cześć albo dobre imię osoby, która została jej poddana. Najważniejszym celem kary jest zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę. Kara ma również pomóc w zapobieganiu innym, podobnym czynom zabronionym.

Ważnym pojęciem jest również przedawnienie. Jest po czas, po upłynięciu którego osoba podejrzewana o przestępstwo nie może brać już udziału w procesie karnym i być poddana karze. Okres przedawnienia jest bardzo dokładnie określony w polskich przepisach prawa karnego. Na przykład przy zabójstwie okres przedawnienia wynosi 30 lat.

To dwa najistotniejsze pojęcia prawa karnego. Warto się bliżej zainteresować tą bardzo ciekawą dziedziną prawa.