Skazanie bez rozprawy, zostało uregulowane w art. 335 k.p.k (kodeksu postępowania karnego) jest jedną z najbardziej tradycyjnych postaci konsensualnego zakończenia procesu karnego. Instytucję tą stosuje się przy spełnieniu konkretnych przesłanek oraz polega na ustaleniach podejrzanego z prokuratorem w postępowaniu przygotowawczym wymiaru przyszłej kary, o orzeczenie której prokurator ma obowiązek zwrócić się do sądu  we wniosku o skazanie bez rozprawy.

Jakie przesłanki muszą zostać spełnione?

Gdy oskarżony przyznaje się do winy, jego wyjaśnienia okoliczności popełnienia przestępstwa oraz wina nie budzą wątpliwości oraz postawa oskarżonego pokazuje, że cel postępowania jednak zostanie osiągnięty, to można odstąpić od przeprowadzania dalszych czynności. Prokurator zamiast z aktem oskarżenia, może wystąpić do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego oraz orzeczenie ustalonych z oskarżonym kar albo innych środków, które są przewidziane za zarzucany mu występek. Muszą one uwzględniać również chronione przez prawo interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie może też zawierać wydanie konkretnego rozstrzygnięcia dotyczącego podniesienia kosztów procesu.

A co, gdy wyjaśnienia pokrzywdzonego są niewiarygodne?

W sytuacji, gdy następuje potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyjaśnień, czynności dowodowe są dokonywany tylko w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak przypadku, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia śladów oraz dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem albo zniszczeniem, trzeba przeprowadzić w koniecznym zakresie czynności procesowe, w szczególności dokonać oględzin. Jeżeli jest to potrzebne, z udziałem biegłego. Można przeprowadzić również przeszukanie i inne czynności bezpośrednio dotyczące podejrzanego. Chodzi tu między innymi o pobranie krwi, włosów oraz wydzielin organizmu.

Jakie uregulowania odnoszą się do wniosku o skazanie bez rozprawy?

Do wniosku o skazanie bez rozprawy mają zastosowanie odpowiednio przepisy, które dotyczą aktu oskarżenia, z wyjątkiem art. 344 a. Znajdują się one w rozdziale 40 kodeksu postępowania karnego. W związku z tym, w przypadku, gdy wniosek nie spełnia warunków formalnych, prezes sądu zwraca go oskarżycielowi, aby usunął braki w ciągu 7 dni.

Przyznanie się do winy nie jest konieczne

Trzeba podkreślić, że kodeks postępowania karnego nie wymaga przyznania się podejrzanego do winy, aby można było skorzystać w instytucji określonej w art. 335 k.p.k. Samo uzgodnienie z podejrzanym wymiaru kary również nie może być podstawą do uznania, że było to przyznanie się do winy. Zgoda na konkretny wniosek musi zostać wyrażona osobiście przez podejrzanego. Obrońca może brać udział w porozumieniu z prokuratorem, ale nie może zastępować podejrzanego w osobistym wyrażeniu na to zgody.

Wyrażenie zgody przez oskarżonego na skazanie

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2001 roku sygn. III KKN 372/99:         ,,Wyrażenie zgody przez oskarżonego na skazanie nie zwalnia sądu, a wcześniej prokuratora od obowiązku zbadania, czy oskarżony jest rzeczywiście winny popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.”

Co powinien zawierać wniosek o skazanie bez rozprawy?

Wniosek o skazanie bez rozprawy powinien zawierać dane określone w art. 332 § 1 k.p.k., czyli: imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego, dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu  i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody, wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach wymienionych w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego albo art. 37 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada, wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu wniosku wystarczy podać dowody świadczące o tym, że okoliczności popełnienia czynu oraz wina oskarżonego nie budzą wątpliwości i cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy. Warto jeszcze dodać, że strony mają prawo do przeglądania akt sprawy.