Kto to jest podejrzany? Jakie obowiązki na nim ciążą? Jakie ma prawa podejrzany? Jakie środki zapobiegawcze można zastosować w odniesieniu do podejrzanego?

Kto to jest podejrzany?

Za podejrzanego uznaje się osobę, wobec której w czasie śledztwa albo dochodzenia zostało wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutów lub której bez wydania takiego postanowienia przedstawiono zarzut ze względu na przystąpienie do przesłuchania jako świadek. Ostatnia sytuacja możliwa jest podczas tak zwanego dochodzenia w niezbędnym zakresie i w dochodzeniu.

Podejrzany a osoba podejrzana

Od podejrzanego trzeba odróżnić osobę podejrzaną, to znaczy taką, którą podejrzewa się o popełnienie przestępstwa. Jednak nie ma ona postawionego jeszcze żadnego zarzutu popełnienia przestępstwa. Bardzo istotne jest to, że osoba to nie jest stroną w postępowaniu karnym.

Kiedy podejrzany staje się oskarżonym?

W momencie wniesienia do sądu aktu oskarżenia lub wniosku o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar, czy wniosku o warunkowe umorzenie postępowania podejrzany zostaje oskarżonym. Podejrzany jest stroną w postępowaniu przygotowawczym.

Wina i niewinność

Podejrzany nie jest zobowiązany dowodzić swojej niewinności, ani dostarczać dowodów świadczących przeciwko niemu. Oskarżonego i podejrzanego uznaje się za niewinnego, póki jego wina nie zostanie udowodniona oraz potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Zanim rozpocznie się pierwsze przesłuchanie podejrzany dostaje na piśmie  pouczenia o przysługujących mu uprawnieniach oraz obowiązkach.

Jakie obowiązki ma podejrzany?

Podejrzany podczas postępowania ma bardzo wiele obowiązków. Pierwszym z nich jest poddanie się zewnętrznym oględzinom ciała i innym badaniom, które nie wiążą się z naruszeniem integralności ciała, szczególnie chodzi tutaj o możliwość pobrania od podejrzanego odcisków palców i fotografowania go. Podejrzany ma również obowiązek okazania się innym osobom, w celach rozpoznawczych. Drugim obowiązkiem podejrzanego jest poddanie się badaniom psychologicznym, psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele. Nie można jednak na podejrzanym wykonywać zabiegów chirurgicznych. Wszystkie zabiegi muszą być dokonywane przez uprawnionego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej. Nie mogą one zagrażać zdrowiu podejrzanego i wykonuje się je tylko wtedy, gdy to jest absolutnie konieczne. Chodzi tutaj w szczególności o pobranie krwi, włosów albo wydzielin organizmu, ale tylko wtedy, gdy nie zagraża to zdrowiu podejrzanego i innych osób. Podejrzany ma również obowiązek poddać się pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, ale też tylko wtedy, gdy nie jest to niebezpieczne dla jego zdrowia i jest konieczne.

Obowiązki podejrzanego w procesie karnym

Podejrzany ma obowiązek stawiać się na każde wezwanie podczas postępowania karnego. W przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwo podejrzany może być zatrzymany i doprowadzony przymusowo. Podejrzany musi również wskazać adresata do doręczeń w kraju, gdy aktualnie przebywa za granicą. Jeżeli podejrzany nie dopełni tego obowiązku, to pisma do niego będą wysyłane na ostatni znany adres w kraju albo, gdy nie ma takiego adresu, to będą dołączone do akt sprawy i uważane za doręczone. Kolejny obowiązek podejrzanego to zawiadamianie o każdej zmianie miejsca swego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie.

Jakie prawa ma podejrzany?

Podejrzany ma prawo uzyskać za zgodą prokuratora, dostęp do akt sprawy. Drugim prawem jest prawo do składania wyjaśnień. Trzecia kwestia to  prawo żądania podania mu ustnie podstaw zarzutów do czasu zawiadomienia go o terminie zaznajomienia z materiałami śledztwa. Może on również żądać sporządzenia uzasadnienia postawionych mu zarzutów na piśmie. Ma on również oczywiście prawo do obrońcy i prawo do przesłuchania go z udziałem jego obrońcy. Bardzo ważne jest również prawo podejrzanego do składania wniosków dowodowych. To najważniejsze prawa podejrzanego.